ALA

alfa-linoleenzuur; 18:3 n-3

calorie

de hoeveelheid warmte die nodig is om één gram zuiver water één graad Celsius (of Kelvin) te verwarmen bij een druk van één standaard atmosfeer

cholesterol

de moleculaire stof uit de groep van de sterolen, die onderdeel zijn van de 'lipiden'. Cholesterol wordt in het lichaam aangemaakt door processen in huid, nieren en lever. Het is een stof die aanwezig is in de celwanden en daar de functie heeft van stabilisator van de celwand. Anders dan de moleculaire stof cholesterol, heeft men het met betrekking tot cholesterol in het bloed ook over "cholesterol". Het zijn dan niet de losse moleculen die in het bloed zweven, maar het cholesterol is dan opgenomen in deeltjes die 'lipoproteïnen' worden genoemd. Dit zijn -op microniveau- kolossale verzamelingen cholesterol, triglyceriden, eiwitten en fosfolipiden in de vorm van bolletjes

cholesterol-HDL-cholesterolratio

de hoeveelheid totaal cholesterol gedeeld op de hoeveelheid HDL-cholesterol. Dit getal heeft dus geen eenheid zoals gram/deciliter of mol/liter, want het is een verhouding. Een gezonde ratio is < 5,0.   

chylomicronen

Lipoproteïnen in het bloed die het opgenomen vet uit de voeding via het lymfensysteem en de bloedbaan naar de lever, het vetweefsel en ander weefsel transporteren

DHA

docosahexaeenzuur; 22:6 n-3

enkelvoudig onverzadigd

met precies één dubbele binding tussen C-atomen in het molecuul

EPA

eicosapentaeenzuur; 20:5 n-3

glycerol

driewaardig alcohol C₃H₅(OH)₃ . Glycerol is de 'ruggengraat' van triglyceriden.

HDL

"high density lipoprotein", een lipoproteïne met een hoge dichtheid. HDL-cholesterol wordt het goede cholesterol genoemd omdat de functie ervan het vervoeren van cholesterol naar de lever voor afbraak is.

hydrogenering

proces waarbij onverzadigde vetten of vetzuren onder invloed van waterstofgas (H₂(g)) en een metaal (nikkel of platina) verzadigd raken. Bij volledige hydrogenering ontstaan volledig verzadigde vetten / vetzuren en geen transvetzuren. Bij gedeeltelijke hydrogenering ontstaan trans-onverzadigde vetzuren

korteketen vetzuur

Vetzuur met een ketenlengte van 1 tot en met 6 koolstofatomen.

LA

linolzuur 18:2 n-6

langeketen vetzuur

Vetzuur met een ketenlengte vanaf 16 C-atomen.

laurinezuur

verzadigd vetzuur met 12 koolstof (C) atomen

LCFA

Long Chain Fatty Acid (Engels). Zie ‘langeketen vetzuur’.

LDL

“low density lipoprotein", een lipoproteïne (samenstelling van lipo=vet en proteïne=eiwit) met een lage dichtheid. LDL is één van de vormen van cholesterol en wordt vaak het "slechte cholesterol" genoemd. Cellen nemen triglyceriden weg uit het VLDL-deeltje, waardoor een deeltje overblijft met relatief veel cholesterol. Dit is LDL-cholesterol.   

lipoproteïne-A (Lp[a])

Lp[a] wordt beschouwd als een vrij uniek lipoproteïne, met een ongunstige werking op het vaatstelsel. De structuur komt overeen met die van LDL, maar het soortelijk gewicht van Lp[a] is hoger. Lp[a] wordt verondersteld genetisch gecontroleerd te zijn, maar transvetzuren in de voeding verhogen het Lp[a]-niveau, en verzadigde vetzuren zorgen voor verlaging van dit niveau.

MCFA

Medium Chain Fatty Acids (Engels). Zie ‘middellangeketen vetzuur’.

meervoudig onverzadigd

met meer dan één dubbele binding tussen C-atomen in het molecuul

middellange keten vetzuur

Vetzuur met een ketenlengte van 8 tot en met 14 C-atomen.  

monolaurine

laurinezuur gebonden aan glycerol in de middelste positie

SCFA

Short Chain Fatty Acid (Engels). Zie ‘korteketen vetzuur’.

triglyceride

verbinding van glycerol met 3 vetzuren (vergelijk mono- en diglyceride). Ook genaamd triacylglycerol (Engels: TAG of TG).

verzadigd

vetzuur zonder dubbele binding tussen C-atomen in het molecuul

vetzuur

een organisch molecuul dat uit een keten van koolstofatomen bestaat, variërend van 1 tot 24 koolstofatomen, met aan het uiteinde een carboxylgroep ( COOH-groep).

ω-3, omega-3, n-3,

ω-6, omega-6, n-6,

ω-9, omega-9,  n-9

Betekenis: “met de (eerste) dubbele binding beginnend vanaf het respectievelijk 3^e, 6^e en 9^e C-atoom geteld vanaf het methyluiteinde van het vetzuur”. Zie onderstaand plaatje.

Indien de eerste dubbele binding in een vetzuur vanaf het 3^e C-atoom (oranje in de tekening) vanaf het methyluiteinde begint, dan spreken we van een omega-3 (“omega min 3”) vetzuur.

Begint de eerste dubbele binding vanaf het 6^e C-atoom (paars in de tekening) vanaf het methyluiteinde: een omega-6 vetzuur; hetzelfde principe geldt voor omega-9 vetzuren (groen). 

Het in dit plaatje rood getekende rechteruiteinde heet de zuurgroep of carboxylgroep (COOH).